Super-Hubble speurt straks naar buitenaards leven 25 juli 2009 Technisch Weekblad

Na de recente onderhoudsbeurt kan de succesvolle Hubble Space Telescope weer een paar jaar mee, en aan de grotere James Webb Space Telescope (geplande lancering in 2014) wordt inmiddels hard gewerkt. Maar astronomen kijken al een horizon verder. Op de tekentafels van het Space Telescope Science Institute in Baltimore liggen schetsen voor de ATLAST-telescoop, een soort super-Hubble die over vijfentwintig jaar in bedrijf kan zijn.

ATLAST (Advanced Technology Large-Aperture Space Telescope) krijgt een enkelvoudige spiegel van 8 meter middellijn, of een gesegmenteerde van 16 meter. Hij moet in staat zijn om zogeheten biomarkers (zoals zuurstof en methaan) te ontdekken in de atmosferen van aarde-achtige planeten bij andere sterren. ‘ATLAST speurt naar buitenaards leven,’ zegt wetenschappelijk projectleider Marc Postman, ‘maar zal ook op andere terreinen revolutionair zijn.’

Terwijl de James Webb-telescoop op infrarode golflengten werkt, gaat ATLAST – net als Hubble – waarnemingen doen in zichtbaar licht en ultraviolet. Hij kan alleen veel verder en scherper kijken, mede dankzij een gigapixelcamera en gevoelige ultravioletspectroscopen. Het ontwerp van de tien ton zware ruimtetelscoop wordt afgestemd op de lanceercapaciteit van NASA’s toekomstige Ares V-draagraket.

Om planeten bij andere sterren in beeld te brengen, moet het sterlicht onderdrukt worden. Dat lukt volgens Postman met een enkelvoudige spiegel beter dan met een gesegmenteerde, tenzij gebruik wordt gemaakt van een tientallen meters grote ‘afdekplaat’ die als een aparte ruimtesonde op grote afstand van ATLAST in stelling wordt gebracht. Postman: ‘ATLAST zou nu niet gebouwd kunnen worden. We rekenen op nieuwe technologische ontwikkelingen in de komende twintig jaar.’

Net als de James Webb Space Telescope moet ATLAST op anderhalf miljoen kilometer afstand van de aarde in een baan om de zon gaan draaien. Voor periodieke onderhoudsbeurten zou de ruimtetelescoop teruggebracht kunnen worden in een baan om de aarde. De geplande operationele levensduur bedraagt twintig jaar, en net als bij Hubble moeten er af en toe nieuwe camera’s en spectrografen worden geplaatst.

De geschatte kosten van de super-Hubble liggen in de orde van vijf tot tien miljard dollar. Tot nu toe heeft NASA slechts enkele miljoenen ter beschikking gesteld voor voorlopige ontwerpstudies.

© Govert Schilling

Links: