Dubbelster gehoorzaamt tóch aan Einstein 16 september 2009 volkskrant.nl

Leidse astronomen hebben een dertig jaar oud mysterie rond een dubbelster in het sterrenbeeld Hercules opgelost.

De dubbelster, DI Herculis geheten, bestaat uit twee sterren die in een ellipsbaan om elkaar heen draaien. De ligging van die ellipsbaan verandert in de loop van de tijd, maar dat gebeurt veel langzamer dan voorspeld wordt door de algemene relativiteitstheorie van Einstein.

De Canadese natuurkundige John Moffat opperde in 1984 zelfs dat DI Herculis het levende bewijs is dat Einsteins relativiteitstheorie niet klopt. De baanverdraaiing zou volgens Moffat wel in overeenstemming zijn met de alternatieve ‘niet-symmetrische gravitatietheorie’.

Simon Albrecht, die eind vorig jaar in Leiden promoveerde, en Ignas Snellen van de Leidse Sterrewacht hebben het mysterie nu opgelost. Samen met twee collega’s analyseerden ze precisiemetingen aan de dubbelster. Daaruit blijkt dat de twee sterren – tegen alle verwachtingen in – vrijwel ‘op hun zij’ liggen, met de draaiingsas ongeveer in het baanvlak.

Breng je die oriëntatie in rekening, dan klopt de gemeten baanverdraaiing wél met de voorspellingen van Einstein, zo schrijven de astronomen deze week in Nature.

Er is wel een nieuw probleem, aldus Snellen: niemand begrijpt waardoor de sterren zo’n grote ashelling hebben gekregen. Misschien is er een derde ster in het spel.

© Govert Schilling